Tiểu sử

Là một họa sĩ Việt Nam, nổi tiếng với các tác phẩm vẽ về Phố cổ Hà Nội.

Ông từng được triển lãm tranh tại Bảo tàng L’Louvre, Paris 1999.

Ông sinh ra tại làng Kim Hoàng, xã Vân Canh, huyện Hà Tây, tỉnh Hà Đông cũ. Tên tuổi ông thuộc hàng kinh điển của nền Mỹ thuật Việt Nam. Ông tốt nghiệp khoa Hội họa trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương khóa 1941–1945. Ông đã tham gia kháng chiến chống Pháp, tham dự nhiều triển lãm . Năm 1952 về Hà nội, sống tại  Một căn phòng nhỏ thuộc về tòa nhà số 87 Phố Thuốc Bắc (do bố ông đã xây dựng) cho đến khi ông qua đời. 

Năm 1956-1957, giảng dạy tại Trường Mỹ thuật Việt Nam. Ong là một trong thế hệ cuối cùng của trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương, là tên tuổi ảnh hưởng lớn tới sự phát triển của mỹ thuật Việt Nam hiện đại. Ông chuyên về sơn dầu, đam mê mảng đề tài phố cổ Hà Nội. 

Đặc biệt trong 22 năm trước khi ông qua đời ông đã vẽ 300 bức tranh chân dung Họa sĩ Văn Dương Thành. trong đó có những bức đã được bẩy ở bảo tàng L Louvre 1999 và bảo tàng châu Á và cổ vật của Thụy Điển 2000. Văn duong thanh sở hữu khoảng hơn 100 bức tranh này kể từ năm 1974.

Tranh phố của ông vừa cổ kính lại rất hiện thực, thể hiện rõ hồn cốt của phố cổ Hà Nội những năm 50, 60 ,70. Các mảng màu Lung linh kỳ ảo trong tranh Phái thường có đường viền đậm nét, va có chiều sâu. người xem nhận thấy họa sĩ đã gửi gắm nhiều  kỉ niệm, những hoài cảm; cùng nỗi buồn man mác, tiếc nuối bâng khuâng trên từng nét vẽ-  như điềm báo về sự đổi thay và biến mất của từng mái Ngói mũi hài rêu phong, từng con người mang hồn phách xưa cũ…

Là con người hiền lành kiếm thế luôn chịu thua thiệt trong đời thường nhưng ông quyết liệt và dũng cảm trong Tìm tòi và sáng tạo  . Ông hiểu rất rõ về những chủ đề nghệ thuật của mình, chỉ bằng vài nét chấm phá, ông đã thể hiện được cái cốt lõi, Và linh hồn của sự vật. Ông diễn tả những môtíp ma ông  rung cảm sâu sắc. Ông còn là bậc thầy khi vẽ các đề tài khác, như chèo, chân dung, nông thôn, khỏa thân, tĩnh vật… Bùi Xuân Phái đã được Nhiều giải thưởng trong và ngoài nước . Ông vẽ trên vải, giấy, bảng gỗ, trên giấy báo, trên hộp diêm, trên chai rượu-  khi không có vai toan. Tranh của ông biểu hiện sâu xa tam hồn Việt; tính cách nhân bản, Khí phách và lòng yêu chuộng tự do, óc hài hước, đậm nét bi ai và khốn khổ. Những nam 1964  Trong chiến tranh đã có lúc ông phải đi bôi màu thuê Cho các đoàn chèo Để kiếm tiền mua gạo nuôi vợ con. Nhưng cũng vì thế sau này mạng tranh vẽ chèo và sân khấu của ông đã được nhiều nhà đấu giá Chau Au  san lùng . Ông da góp phần rất lớn vào lĩnh vực minh họa báo Văn nghệ và trình bày bìa sách, được trao tặng giải thưởng quốc tế (Leipzig) về cuốn sách “Hề chèo” (1982). Bùi Xuân Phái nhận được nhiều giải thưởng quan trọng, bao gồm Giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học – Nghệ thuật vào năm 1996 và nhiều giải thưởng Mỹ thuật trong các năm 1969, 1981, 1983 và 1984​.

Mặc dù cuộc sống rất khắc nghiệt, Vô cùng thiếu thốn Cho một gia đình bẩy người-  Sống , làm việc và vẽ – trong một căn phòng chỉ có 20 mét vuông , nhưng với tình yêu nghệ thuật, khát khao tìm tòi và thể hiện cái đẹp , ông đã gạt bỏ mọi toan tính để cho ra đời các tác phẩm dung dị, nhưng đầy tâm tư sâu lắng. Có thể nói ông là người nghệ sĩ được yêu quý nhất . Ông mất ngày 24 tháng 6 năm 1988 tại Nhà bởi căn bệnh ung thư phổi. Câu chuyện về cuộc đời và Hàng chuc nghin bức tranh Diễn tả tâm hồn Và vẻ đẹp Hà Nội cổ kính, trầm lặng của ông vẫn sẽ sống mãi với thời gian! 

Giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học – Nghệ thuật năm 1996

Giải thưởng triển lãm Mỹ thuật toàn quốc năm 1946

Giải thưởng triển lãm Mỹ thuật toàn quốc năm 1980

Giải thưởng đồ họa Leipzig (Đức)

Giải thưởng Mỹ thuật Thủ đô các năm 1969, 1981, 1983, 1984

Huy chương Vì sự nghiệp Mỹ thuật Việt Nam 1997